Anasayfa > Makaleler > ETİMOLOJİ

ETİMOLOJİ

“DALAVERE” nin KÖKENI İş hayatımızda hergün defalarca kullandığımız bazı ticari kelimelerin, aslında dilimize hangi yabancı dillerden gelip yerleştiklerinin öyküsü çok ilginç. “Türk Dilinin Etimoloji Sözlüğü” isimli eserinde I. Zeki Eyuboğlu dilimizdeki yabancı kökenli sözcükleri alfabetik olarak sıralıyor. Iş dünyasındaki kavramların pek çoğu da dilimize italyanca ve fransızca gibi batı dilleri ile arapça ve farsçadan gelip yerleşmişler. Bazı sözcüklerin kökeni ise taa latince ve eski yunancaya kadar uzanıyor. Dilerseniz öncelikle pazarlama ve reklam dünyasında sıklıkla kullandığımız kavramlardan başlayalım. REKLAM kelimesi dilimize fransızcadan girmiş. “Réclame”; “tanıtma, kitap sayfalarının altına yazılıp, karşı ki sayfanın başladığı sözcük” anlamlarına geliyor. AJANS kelimesinin kökeni ise sanskritçeden geliyor. “Ajati”, “kendi kendine devinen, iş gören” anlamında bir sözcük. Batı dillerinde “agent” kelimesine dönüşmüş. En ilginç türetmelerden biri de arapça “avcı ağı, tuzak” anlamlarına gelen “şirk” kelimesinde görülüyor. Çünkü bu sözcük dilimizdeki ŞIRKET kelimesinin kökeni… Yine “Girişim, Şirket” anlamında kullandığımız TEŞEBBÜS’ ün kökeni de “yapışkan” anlamına gelen arapça “şebs” sözcüğü. MARKA, italyanca “marca” sözcüğünden türetilmiş ve bu kelime “belirti, im” anlamlarına geliyormuş. Artık dilimize “Ürün” olarak yerleşmiş olan, ama zaman zaman kullanılan MAMUL kelimesinin kökeni arapça. “Iş” anlamındaki “amel”, “işlenmiş yapılmış” anlamındaki MAMUL’ e dönüşmüş. Yine italyancadan dilimize giren bir sözcük de KAMPANYA. “Campagna” hem “düzlük, tarla” anlamına geliyor, hem de “savaşa çıkma”. Ne kadar güzel bir türetme! Her kampanya aslında bir savaş değil mi? Arapçada “satın alma” anlamına gelen “şira” sözcüğünden MÜŞTERI kelimesi türetilmiş. Yine arapça “yarışma” anlamındaki “rükub” kelimesi RAKIP sözcüğünün kökeniymiş. PIYASA, italyanca “alan ve alışveriş yeri” anlamındaki “piazza” dan türetilmiş. Farsça “yiyecek satış yeri” anlamındaki “bazar” ise türkçeye PAZAR olarak girmiş. OFIS kelimesi latince “officium” yani “iş, görev, ödev” kelimelerinden tüketilmiş ve tüm batı dillerine yerleşmiş. Fransızca “atelier” de “işyeri, işlik” anlamına geliyor ve türkçemizdeki ATÖLYE’ nin kökeni. Latincede “iş yapmak” anlamına gelen “faber” sözcüğü italyancada “işyeri” anlamına gelen “fabricca” ya dönüşmüş. Bu kelime de dilimize FABRIKA olarak girmiş. RAPOR kelimesinin kökeni de fransızcadan ve “geriye götürme, yerine getirme” anlamlarına gelen “rapport” sözcüğü. MÜDÜR kelimesi arapça “dönmek, döndürmek” anlamındaki “devr” sözcüğünden türetilmiş. IDARE kelimesinin de kökeni aynı sözcük. AMIR ve MEMUR de yine arapça “buyruk” anlamındaki “emr” kelimesinden geliyor. Son yılların popüler sözcüğü ASISTAN, aslında latince bir sözcük olan “assistare” den türemiş ve “yanında olma, yakınında durma” anlamlarına geliyor. Perakendecilik de pazarlamanın en önemli alt kollarından biri ve bu sektörde kullanılan pek çok sözcük de yabancı kökenli. Mesela PERAKENDE, farsça “pirakende” den türemiş ve bu sözcüğün anlamı “dağıtmak”. “Yemeklik yeşil bitkiler” anlamındaki arapça “bakl” kelimesi dilimize BAKKAL olarak yerleşmiş. Yine bir perakende nokta olan BÜFE, fransızca “buffet” yani “sofra takımları dolabı” ndan türetilmiş. Farsça “öteberinin üstüste yığıldığı yer” anlamındaki “dükan” türkçeye DÜKKAN olarak girmiş. Arapça “satış” anlamına gelen “bey”, BAYI kelimesinin kökeni. IŞPORTA kelimesinin kökeni ise çok daha eskilere, taa Roma Imparatorluğu dönemine kadar gidiyor. Bu kelime “sepet” anlamına gelen “sporta” dan türemiş. “Bölüm, topluluk” anlamlarına gelen arapça “sınıf” kelimesinin çoğulu ESNAF sözcüğü, dilimizde de kullanılan bir kelime olmuş. Arapça “süluk” kelimesinin kök anlamı “benimsenen yol” ve dilimizdeki MESLEK sözcüğünün kökeni. ÜCRET de arapça kökenli bir sözcük ve “bir işin karşılığı” anlamına gelen “ecr” den türemiş. “Ayş” da yine arapça kökenli bir sözcük. “Geçim, dirlik” anlamına gelen bu kelime dilimize MAAŞ olarak yerleşmiş. “Bir neden gösterip ayrılma” anlamındaki arapça “afv”, türkçeye ISTIFA olarak girmiş. IFLAS kelimesi arapça “fülüs” den türeme ve bu sözcüğün anlamı “ufak para”, yani en son ufak paralarını da tüketme anlamına geliyor. Paris’ de işsizlerin toplandığı “Place de Gréve” meydanı GREV sözcüğünün kökenini oluşturuyor. Finans sektöründe sıklıkla kullanılan bir çok sözcüğün de kökeni yabancı. PARA sözcüğü farsça “pare” den geliyor ve anlamı “parça”. NAKIT kelimesinin kökeni arapça “nakd” in de anlamı “para, akçe”. Farsça “pişin”, “önceden” anlamında ve dilimize PEŞIN olarak yerleşmiş. Bunun karşıtı VADE’ nin kökeni ise “süre tanıma, zaman belirleme” anlamına gelen arapça “va’ d” kelimesi. “Fevz” arapça “bolluk, suyun taşması” demek ve FAIZ kelimesinin kökeni. Benzer şekilde arapça kökenli bir sözcük de SENET. Arapça “dayanak, belge” anlamına gelen “sened” den türemiş. KAR ise farsçadan dilimize bozulmadan giren bir kelime, anlamı da “iş, güç, çalışma, emek”. BORSA, italyanca “para kesesi” anlamındaki “borsa” kelimesinin aynısı. BANKA da yine italyancada “sıra, dizi” anlamına gelen “banco” dan türetilmiş. “Ölçü, ölçme, tartma” anlamlarına gelen arapça “vezn” kelimesi dilimize VEZNE olarak yerleşmiş. En genel çerçevede EKONOMI sözcüğü yunanca ev anlamına gelen “oikia” ve kural, düzen anlamına gelen “nomos” kelimelerinin biraraya gelmesiyle oluşan ve “ev geçindirme” anlamına gelen “oikonomia” sözcüğünden türemiş. Aynı anlama gelen IKTISAT kelimesi ise arapça tasarlama, kurma anlamındaki “kasd” sözcüğünden türetilmiş. Alışveriş demek olan arapça “tecr” sözcüğü dilimizdeki TICARET kavramının kökeni. TÜCCAR da ticaret yapan anlamındaki arapça sözcük “tacir” den türemiş. Son olarak DALAVERE sözcüğünün kökeni de bir göz atacak olursak, aslında ticari bir anlama rastlıyoruz. Çünkü türk argosundaki bu kelimenin kökeni italyancada “alışveriş” anlamına gelen “il dare e l’ avere” cümleciği…

About these ads
Kategoriler:Makaleler
  1. Henüz yorum yapılmamış.
  1. No trackbacks yet.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logo

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter picture

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook photo

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ photo

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

Takip Et

Her yeni yazı için posta kutunuza gönderim alın.

%d blogcu bunu beğendi: